Monday, September 17, 2018

Awo Oro (Yoruba Cleansing Ritual)


Ta Ni Olori Awo Oro?

Ninu asa ati ise Yoruba, Àjànà ni olori awo oro.

Bi o tile je pe awo ni oro, awon eya Yoruba kan mu un bi ayeye odun kan pato. Ni awon ibikan ni ipinle Oyo (Lanlate, Eruwa, Igboora, Idere, Ayete, Tapa ati Ibarapa) ayeye iranti awon baba-nla won ni won pe ni oro sise sugbon ni awon ibikan ni ipinle Ogun, awo ni oro. Eyi lo si faa ti won fi maa n so pe bi obinrin ba foju kan oro, oro yoo gbe e.

Ni awon adugbe ti won ti mu oro sise gege bi awo, iwonba eniyan perete ni o mo alude ati apade awo yii (eyi si yo awon omode ati awon ibinrin sile). Oselu, etutu ilu ati ato-ilu ni won maa n fi oro se nipa pe won maa n lo o lati dekun wagbo iwa ibaje bi ole jija laarin ilu bee won a si tun maa lo oro lati wa ju rere awon alale-ile tabi awon ibo to di ilu bee mu nipa gbigbe oro kaakiri inu ilu bee.

Saturday, September 15, 2018

Alamo

A Ya Aworan Yii Lati pulse.ng

Okan pataki lara ewi alohun ajemayeye ti a le ba pade lawujo awon Yoruba ni Alamo. Awon eya Ekiti maa n lo o nibi ayeye lorisirisi. Ewi yii wopo laarin awon ara Igbara-Odo, Ilawe, Ikere, Ita-Ogbolu, ati bee lo. Won maa n lo Alamo fun orisirisi ayeye bi igbeyawo, ikomojade, isile, ayeye oku-agba, ati bee lo.

Apere:
Ia nan me i pon ma ran
O tule A dile wode
A mo ko loni o
Oo woro ire oni mo ko, aworo
O kaatijo omo Olosun ona meji o,
Oo woro ire oni mo ko.
Osun kee nunu ile ji an bu toko,
Oo woro ire oni mo ko.
Mo rele o, oni ki mo ni
Moo jere
Omo dara tan
Omo Olure upona Oso bu o
O ni ki mo jere...

Friday, September 14, 2018

Isori Oro (Part of Speech)


Iru isori-oro wo lo wa ninu awon gbolohun yii?
i.) Ko si eni ti o gbon ayafi Olorun
ii.) N o fe ki e maa se bi dindinrin ni ibi yii
iii.) E je ki a ko ile giga kan

Gbankogbi okodoro oro ni wi pe a kii ri gbolohun ki a ma ri awon isori-oro fa yo ninu re.

Gbolohun ninu girama ede Yoruba ni ahunpo oro ti a n lo lati fi gbe ero okan jade. Ki gbolohun ma baa ruju ni o fi je knanpa tabi dandan fun akekoo ede Yoruba lati mo nipa awon eya awe-gbolohun lorisirisi.

Tuesday, September 11, 2018

Akamo Ninu Girama Ede Yoruba


Okan pataki lara ohun amuye fun gbogbo ede lawujo omo alaaye ni a ti ri girama. Eyi si je okan lara isori ti a fi maa n da ede ti o ni igbekale ti o danto. Bi a ko ba gbagbe, a ti menu baa ri wi pe a le pin ede si imo-eda-ede, litireso, girama ati asa.

Ninu ise akanse ranpe yii, a oo toka si awon akamo ti a maa n ba pade ninu girama ede Yoruba. Awon akamo bii foniimu, biraketi, foonu ati colonu.

Akamo Foniimu ni ila-alakaba meji ti a maa n ba pade ninu eko fonoloji ati fonetiiki. A maa n lo lati fi adako iro alifabeti Yoruba (yala konsonanti tabi faweli). Apere ni /b/ /o/ ati bee lo.

Akamo Biraketi je akamo ti a le lo fun alifabeti, oro, apola, gbolohun. Nigba ti a ba n se ipin si isori ni a maa n lo akamo biraketi pelu alifabeti lati fi ya isori kan soto si omiran. Afikun itumo lo maa n sabaa mu ki a lo akamo biraketi pelu oro, apola tabi gbolohun. Apere ni (d) (egbon mi) ati bee lo.

Akamo Foonu fe fi ilo jo ti akamo foniimu nitori pe alifabeti nikan ni a maa n loo fun ninu eko nipa ato-iro ede. Apere ni [f] [t] [u] ati bee lo.

Monday, September 10, 2018

Ifa ati Eko Imo Ijinle Saikoloji


Psychology tabi eko imo ijinle saikoloji da lori bi ero-okan se n se atokun ihuwasi ohun abemi bii eniyan ati eranko.

Ninu akosile yii, a oo se agbeyewo ota nini lawujo eniyan ati iha ti eko ifa ati eko saikoloji ko sii.

Ota nini ti wa lawujo omo adarihurun lati igba ti oju wa lorokun. Ifa ati awon orisi ese ifa je ohun eri-maa-jemi ti a le lo lati fi gbe igbagbo wa lese wi pe ota nini ti wa tipe.

Ni ibamu pelu eko imo ijinla awon ojogbon ati onkotan Yoruba, a ti rii pe okan gboogi ise ota tabi awon ota ni gbigbogun tini bee si ni okan-o-jokan idi lo le sokunfa igbogun tini; lara won ni a ti ri inunibini, arankan, ilara, tembeleku, irenije, bamubamu-ni-mo-yo, ifigagbaga, ati bee bee lo.

Wednesday, July 11, 2018

Amala Lafun


E ma je ka paro tiranwaje; gbogbo wa la feran ounje bii ikan inu okiti-ogan. Eyi lo fa a ti mo fe fi yannana ounje ti a n pe ni amala lafun.

Fun anfaani awon to setan ati gbo bi isu se ku ati bi obe se be e, e je ki a gunle esin idanilekoo.

Okan lara ounje nile Yoruba ni Amala. Ounje okele ti a maa n fi obe je ni. Bi o tile je wi pe obe bi ila, ewedu, ogbolo lo maa n ba amala se regi ju, sibe, ko fee si iru obe ti eniyan ko le fi je amala titi to fi de ori obe-iba.

Ege, isu tabi ogede ni awon Yoruba maa n lo lati fi se elubo ti o n di ounje ti won n pe ni amala. Elubo (iyefun) ti a fi ege_ iyen gbaguda, se ni a n pe ni elubo lafun. Nigba ti won ba wa ege loko, won yoo be e feerefe, won yoo si re e sinu omi fun ojo meloo kan, won yoo si gun un.

Leyin eyi won yoo sa a. Laigbe tan ni won yoo lo o ti yoo si kunna. Nigba ti won ba fe fi se amala, won yoo fi kanun die sinu omi re. Bi won ba n ro o yoo maa fa yoo ni.

Saturday, July 7, 2018

Igbadun Inu Ere Onitan Alohun



Igbadun Inu Ere Onitan Alohun
Bi tile je pe orisi ayeye ibi ajodun orisa ni a ka kun orisun ere onitan alohun, sibe ti egungun onidan ati ti ere etiyeri lo wopo ju. Die lara awon igbadun ti o wa ninu awon ere onitan alohun niyi:

A. Ijo: Ijo bata ti awon egungun onidan maa n jo wa lara awon ohun ti awon onworan maa n gbadun. Nibi ijo eegun onidan, awon omode lo maa n koko jo leyin naa awon agba yoo bo si oju agbo.

B. Idan ati Okiti tita: Piparada di obo, ekun, ati tita okiti-obo, okiti-agbada, ati bee lo; je ohun ti awon eniyan maa n gbadun.

D. Aso Ere: Awon onworan maa n je igbadun piparo aso ati eku-eegun laikuro ni oju-agbo.

ARTICLES YOU MUST READ

    ---