Online Yoruba Teacher

Dishing Out Yoruba The Best Way (warning: do not translate with software to avoid misinterpretation)

Elewi Odo Ati Awon Ewi Miiran

No comments :

Nje o ti setan lati ka iwe yii? (Ra a nihin-in>>>)

Iwe Naa

Iwe yii, Elewi Odo ati Awon Ewi Miiran, je akojopo awon Ewi Ademola Adesanwo. Inagije Oloogbe Alagba Tunji Opadotun ni Elewi Odo. Eyi duro gege bi ami ibola fun baba pedepede Alakada naa. Awon ewi yii wa fun akagbadun ati akakagbon tagba tewe. Ewa ede ati ijinle Yoruba ni o fi gbe ise naa ga.
Iba, Olodumare, Baba Mi, Omoluwabi, Iya Mi, Gbogbo Lomo, Ikilo, Aye Agbe, Odo, Gbomogbomo, Aye, Isee Pedepede, Iriri, Tiwa-Ntiwa, Eko Ile, Keresimesi, Oree Mi, Elewi Odo, Igba Ewe, ati bee bee lo.

Akewi Naa

A bi omooba Ademola Adesanwo niluu Ibadan. O je omo Agboole Apeka Adesanwo niluu Ijebu-Iloti nipinle Ogun nibi ti o ti lo ile-eko alakoobere ti Aloysius Mimo ti ijo Aguda ati ile-eko Girama; OSCAS, Ile-Ife ni ipinle Osun; Ile-eko onipo kin-in-ni ti Ijoba Apapo to wa ni ilu Katsina nibi ti o ti se odun kan ko to lo kekoo gboye akoko lori ede Yoruba ni Yunifasiti Obafemi Awolowo niluu Ile-Ife ati Yunifasiti ti ipinle Ekiti.

Nje o ti ka:




Ise Ilu Sise (Yoruba Drum Making)

No comments :

Bi eniyan ba de ilu Ibadan (Beere, Oritamerin, Oke-Paadi, ati bee lo) yoo mo iwulo awon ayan ati pataki ise ilu sise. Ni ibamu pelu akosile iwadii, awon onilu lo ni ise ilu sise bee igi omo ti a gbe ni opakutele gbogbo ilu ni sise. Leyin ti a ba ti gbe ilu tan, ni a maa n fi osan da ara si i legbeegbe.


Ohun ti o kan ni lati fi awo bo oju ilu_ lopo igba, awo eran ewure ni won maa n lo. Eyi lo fa a ti Yoruba fi maa n pe ilu ni eku ewure to n fohun bi eniyan. Eti ilu ni a maa n pe ni egi bee awon ohun teere to mu osan duro leti ilu ni a n pe ni ogan (awo ilu to ba ti ya ni won fi n se ogan fun ilu) se ni won a lo ogan yii dipo owu-iranso, won a sin in sinu abere oporo lati fi ran eti ilu po.


Opo ilu ti awon ogberi n pe ni konga ni won fi n lu gangan, gbedu, ati iya ilu. Awo igala ni won fi n se osan ti awon ayan maa n lo lati fi lu bata ati awon omele. Aso ofi ni won saaba fi maa n se agbeko ilu ti awon onilu fi maa n gbe ilu ko ejika won.


Nje O Ti Ka:
1. Ise Aso Ofi Nile Yoruba (Cloth Weaving)
2. Ogun Jija Laye Atijo (Yoruba Ancient War)
3. Itan Oranmiyan Omo Oduduwa

Orisa Esu Ninu Igbagbo Yoruba

No comments :


Bi a ba n soro nipa awon orisa ile Yoruba, Esu ko see fowo ro seyin. Lara awon orisa, o je orisa ti oriki re fere gbajumo julo. Nje ojulowo omo kaaaro-o-jiire wo ni ko ni mo oriki to lo bayi pe: “Esu Laalu ogiri oko, Laaroye, baba ti n je Latopa, orisa Elegbara, Abani-woran-ba-o-ri-da…”

Esu wa ninu awon esin ajeji to ti rapala wo awujo Yoruba amo irufe esu bee yato gedegbe si Esu ti o je okan lara orisa nile Yoruba. Ni ibamu pelu igbagbo Yoruba, Esu je okan ninu awon agba orisa ti won ti ode orun wa sile aye. Ajosepo wa laarin esu ati awon orisa to ku bee oun ni o maa n pese ounje fun awon orisa yooku nipa pe ebu kanka ti n ka igun laya ni tie lopo igba. Orita tabi aarin ita gbangba ni Esu n gbe, idi niyi ti won fi n pe ni onile orita bee ami ojubo re ni okuta yangi ti awon olusin re (iyen awon ti n bo o) yoo maa ta epo si loorekoore. Okunrin le je aworo Esu bee si tun ni obinrin le je aworo Esu. Adi tabi yanko ni eewo Esu.

Aserere-seburuku ni Esu (ohun ti a ba ran Esu ti n je yala rere tabi buruku ; idi abajo re e ti a fi maa n pe e ni alagata tabi alarina ti kii kuna (reliable middleman). Ohun Pataki miiran nipa Esu ni wi pe ko si ohun ti kii ba eniyan se awari (awari-lobinrin-n-wa-nnkan-obe ni oro Esu). Bi eniyan wa esan ni gbigba, Esu yoo ba gba esan; bi eniyan n wa ire ati lafia, Esu yoo bani gba a lowo Eledumare; bi eniyan n wa omo (Esufunbi, Esubunmi, Esubiyi, abbl) ni bibi, Esu yoo bani gba a lowo orisa afunnilomo; bi o si je emi gigun ni, Esu a maa bani be Orunmila lowe (ntori pe Orunmila ni atori-eni-ti-ko-sunwon-se) bee tun ni itan fi han pe ore timotimo ni Orunmila ati Esu. Ekunrere imo nipa orisa ti n je Esu wa ninu ese Ifa ti a mo si Odi Meji.

Nje O Ti Ka:
3. Alamo




Oyun Nini Laye Atijo (Ancient Yoruba Midwifery)

No comments :


Omo bibi ni idi pataki ti eniyan fi n se igbeyawo. Eniyan ti ko bi omo laye ni Yoruba gbagbo pe o ku akurun. Eyi lo fa a ti idunnu fi maa n subu lu ayo nigba ti obinrin ba bi omo ni kete ti o wo ile-oko.
Laye atijo, ohun ti o saaba maa n fa idiwo fun obinrin lati loyun ni (i) nnkan osu omobinrin to n se segesege (ii) nnkan osu omobinrin ti ko dara (iii) arun-eda (yala eda tibu tabi eda-toro) (iv)oyun dide ti ko see tu mo (v) nnkan osu omobinrin ti n baje

Lode-oni ti orisirisi ayipada ti wo awujo wa, lara awon ohun ti o le fa idiwo oyun nini fun omobinrin ni ilokulo oogun, ise abe sise, oogun iseyun, arun ibalopo, ati bee lo.
Oyun Dide: Eyi se Pataki laye atijo paapaa julo bi oyun ba n baje mo obinrin ninu ki o to le bi lojo ikunle, awon agba to gboju yoo pinnu lati de oyun naa ki o ma ba baje titi di ojo ikunle ti won yoo sese wa tu oyun naa sile. Orisi oogun ni a fi n de oyun bee si ni orisi oogun ni a fi n tu u; oogun ti a fi tu oyun ti a de ni Yoruba n pe ni awebi.

Itoju Oyun: Onisegun ati elewo-omo lo mo nipa oyun dide ati oyun titu. Onisegun agbebi ni a n pe eni ti o mo tinutode itoju oloyun. Kete ti obinrin ba ti loyun, ohun ti oko re yoo se ni lati gbe e lo sodo onisegun agbebi. Oun ni yoo maa toju re titi yoo fi bi. Orisirisi oogun ni won yoo maa fun oloyun lara won ni (i) oogun ki ibi-omo tete jade lojo ikunle (ii) oogun ki ibi-omo ma tobi ju tabi kere ju (iii) oogun ki omi, eje ma po ju lojo ikunle (iv) oogun were lewe n jabo lori igi.

Laye ode-oni, ile-iwosan ni obinrin ti n bimo lori ibusun amo nigba laelae, ori eni ni ori ikunle ni obinrin oloyun ti n bimo. Bi o ba waye pe inara n de ba obinrin ni ojo ikunle, onisegun agbebi yoo maa gbe orisirisi aseje fun un bee si ni yoo maa fi omi-ero ati igbin wo oloyun lati ori de atelese. Yoo maa pe ofo le oloyun lori nigba miiran won le gbe ofifo igo fun oloyun pe ki o maa fe ategun sinu re ki ara le tete de e lati bi were.

Nje O Ti Ka:
1. Itoju Ara Ati Ayika (Cleanliness)
2. Asayan Ewi Alohun Fun Itupale
3. Iro Ohun ati Ami Ohun (Yoruba Tonal Sounds and Signs)

Igbeyin Lalayo N Ta (Ori Kefa)

No comments :
Ori Kefa: OKO OJO ISOBO

Obisesan ati egbon re gba ise baba oniwa tutu kan ti o maa n gbe ise ope kiko fun Ojo Isobo. Ojo Isobo nikan lo ni aba sinu oko nitori pea won ara Aramoko kii sui nu oko won. Eyi lo mu ki Obi ati egbe re maa gbe inu aba ti Ojo Isobo ko. 

Ojo Isobo ni iyawo kan ati omo mejo; gbara ti won de inu aba ni iyawo re bi omo funra re laigbebi. Nijo isomoloruko, akutupu wu, bi gbogbo awon Isobo to wa sibi ayeye se n je, ni won n mu ogogoro amupo mo emu ogidi, pelu oguro, majidun, ati otaka. Bee ni ijakadi tun n seyo lagbo won loorekoore. Osu meta gbako ni won fib a baba oniwa tutu yii sise ni aba Ojo Isobo; bi o tile je pe baba yii ati Ojo Isobo funra re maa n toju won pupo, ohun ti o ba eye ajao je nip e baba maa n fi ogbon ewe ge owo-ise won ti won kii le binu nitori pe gbogbo igba ti o ba fe san owo fun won ni yoo maa se gbankogbi adura fun won. 

Ki Obisesan ati egbon re to kuro ninu aba Ojo Isobo, owo goboi ti wa lapo won; eyi si mu ki won gba pe “Owo n be nigbo sugbon iya ibe po jojo”.

Nje O Ti Ka:

Igbeyin Lalayo N Ta (Ori Karun-un)

No comments :
Ori Karun-un: IGBE LA N FOWO RA LOKO

Afemojumo ni Obisesan ati egbe re ti ji; won si kori si oko baba onikoko ti o kun fun igbo bi eni pe won ko tii san an fun odun meta. O ko ada ti won ti pon ni apon-de-aya-de-eba-eeku le won lowo, o si ni ki won ma san oko koko naa ni asanbo. Won pinnu lati gba egbefa naira fun ise naa. Ki baba to peyinda, o fi ibi ti won yoo ti jeun han won: ogede ati koko oyinbo, iyen lanbo tabi koko legbe ni ounje ti o fi han won. Won pada si aba nigba ti ile su, won si tun dari soko ni kutu ojo keji. Se ni ise oko riro bo gbogbo atelewo won, oorun sit un pa won amo bi won se n pa okete, ni won he igbin. 

Efon inu aba ko je ki won gbadun orun ni ale. Aburo baba onikoko naa tun gbe ise agbaro fun won leyin ti won pari oko akoko amo ede-aiyede to waye laarin aburo baba onikoko ati Obisesan ati egbon re ko je ki won pari oko aburo baba onikoko. Won kuro ni aba, o di Aramoko (lati Ikoro lo si Ijero lo si Aramoko) lati lo ki eni mimo won kan; iyen aburo baba won. Eni yii lo fi won le alagbeeda lowo lati ba a sise.

Ise Aso Ofi Nile Yoruba (Cloth Weaving)

No comments :


Orisirisi ise ni o wa lawujo Yoruba; nitori iba meji ko, bi ko se pe Yoruba korira iwa ole ati iwa imele sise. Die lara won ni ise agbe, aso hihun, aso didi, ode sise, ise akewi, ilu lilu, agbede, ati bee lo.

Ise aso hihun se Pataki bee lo si je ise to gbayi nitori ere tabua to wa ninu ise naa. Nigba to kuku je pe aso ni eniyan fi n bo asiri ara. Kia won Geesi to ko orisirisi aso goke wa sile Yoruba ni awon Yoruba funra won ti n lo aso to ba igba mu lorisirisi. Ise tako tabo ni ise aso hihun.

Orisi eniyan meji ni a le ba pade nidi ofi hihun_ awon ti won jogun aso hihun (babanla won je ahunso) ati awon to pile ko ise ofi hihun ni akoyanju. Bi eniyan ba fe ko ise yii dajusaka yoo lo to odun mefa gege bi omo ikose.
Ise aso ofi hihun wopo laarin awon ara ipinle Oyo paapaa ni agbegbe Osun, Iseyin, Saki, Ilorin ati ilu Oyo gan-an. A tun le ri awon ahunso ni Ado, Akure ati ni Abeokuta. Ohun eelo aso ofi hihun po die; lara won ni biribiri, okeeke, kokogun tabi gowu, oko, agbonin, akawuu, iyiso, ikere-ese tabi itese, omu, apasa, ofi, okuuru, ati bee lo.

Nje O Ti Ka:

Apola VS Awe-Gbolohun

No comments :


Bi a ba n soro nipa gbolohun ninu girama ede Yoruba, opolopo nnkan lo ko sodi; lara won si ni apola wa, lara won naa ni awe-gbolohun wa, ati bee lo.

Ninu gbolohun olopo oro-ise ni awe-gbolohun ti maa n jeyo bee si ni o le je olori awe-gbolohun tabi awe-gbolohun afarahe. Amo ni ti apola ninu eko girama ede Yoruba, eyo-oro tabi akojopo oro ninu ihun gbolohun eleyo oro-ise nii se bee si ni kii ni itumo kikun.

E je ki a tubo se atupale awon iyato to wa laarin apola ati awe-gbolohun pelu tabili isale yii:

                        APOLA
                        AWE-GBOLOHUN
1
Ko pa dandan fun apola lati ni oro-ise
O di dandan ki awe-gbolohun ni oro-ise
2
A le ri apola ninu awe-gbolohun
A ko le ri awe-gbolohun ninu apola
3
Apola le je eyo oro kan soso
Akojopo oro ti o ni opomulero (oro-ise) ni awe-gbolohun
4
Apola ninu girama ede ko le ni itumo kikun
Awe-gbolohun le ni itumo kikun paapa julo ti o ba je olri awe-gbolohun
5
Apola ko le duro gege bi odindi gbolohun
Awe-gbolohun le duro gege bi odindi gbolohun
6
Die lara orisi apola ni a ti ri apola oruko, apola ise, apola aponle, apola atokun, ati bee lo
Orisi awe-gbolohun ni a ti ri olori awe-gbolohun ati awe-gbolohun afarahe (yala asaponle tabi asapejuwe)




Nje O Ti Ka:
1. Aroko Asapejuwe
2. Itankale Ilu Nile Yoruba
3. Ise Aro Dida Nile Yoruba

Itan Oranmiyan Omo Oduduwa

No comments :


Ni ninu itan isedale Yoruba ni a ti maa n gbo bi Oduduwa ti n se omo Lamurudu se tedo si Ile-Ife to si joba le awon to ba nibe lori ati onruuru itan bi oun ati awon omo re se ko ipa ribiribi lori awon eya ti a n pe ni Yoruba loni.

Ni ibamu pelu itan, a gbo pe omo kan ti Oduduwa bi ni Akanbi (bi o tile je pe awon kan tun so pe Olowu ni omo ti Oduduwa koko bi). Iru nnkan bayi kii sai ma sele ninu itan agboso ntori pe bi ko ba din, o di dandan ko le. Laidena penu, itan to toka si Okanbi gege bi oju kan epa, oju kan eree fun Oduduwa tun te siwaju pe Okanbi bi omo meje (7 children); e ma je ki a gbagbe pe ninu eko nipa imo Ifa, Orunmila bi omo mejo (8 children) ni tie.

Abigbeyin Okanbi ni Oranmiyan. Oun ni o te Oyo do bee si ni itan yi yeni pe nigba ti won pin ogun baba won, oun ni o jogun gbogbo ile. Itan tun toka sii pe o bi okan ti oruko re n je Ajaka bee omo yii lo di oba nigba ti Oranmiyan pada si Ile-Ife; idi niyi ti a fi maa n gbo nipa Oyo Ajaka ninu itan ajemo orirun Yoruba.

Nitori pe Ile-Ife ni Oranmiyan ku si ni o faa ti a fi ri opa Oranmiyan nIle-Ife titi di oni yii; ibi oju-ori Oranmiyan ni opa yii wa.

Nje O Ti Ka:
1. Ewi Yekini Olatayo
2. Eyan Oro Ninu Gbolohun
3. Igbeyin Lalayo N Ta

Orisirisi Ilu Lilu ati Orisa Won (Types of Drums Plus Associated Deities)

No comments :


  • Irufe ilu kan ni ilu dundun
  • Ibi odun Sango ati odun egungun ni a ti maa n ba ilu bata pade
  • Owo meji ni a fi maa n lu iya-ilu bata
  • Oro ti ilu bata n so kii ja gaara bi ti ilu dundun
  • Ilu igbin wa fun orisa Obatala, Ogiyan ati awon orisa miiran
  • Ilu gbedu wa fun awon oba ati awon ogboni
  • Orisa igunnu lo ni ilu bembe
  • Ilu sakara ko si fun orisa kankan; ilu faaji lasan ni.
  • Orisa Ogiyan: orisa yii gbajumo ni ilu Ejigbo ni ipinle Osun
  • Igunnu: Eyi ni egungun awon Tapa; o maa n gun pupo.
  • Iledi awon Ogboni: Eyi ni ile-ipade awon elegbe imule kan ti a mo si ogboni.
  • Orun kete: Kete ni ikoko elenu roboto kan ti won fi maa n pon omi ni aye atijo.

Ami Ohun Ati Apeere

No comments :


Didun ohun se pataki pupo ninu ede Yoruba. Orisi ohun meta ni ede Yoruba ni. Awon ohun naa ni wonyii:
(1) Ohun isale
(2) Ohun aarin
(3) Ohun oke

Bi a ba n ko ede Yoruba sile, a maa n lo awon ami ohun lati ya awon ohun Yoruba wonyii soto. Fun apeere:
Ohun isale = ami ohun \
Ohun aarin = ami ohun -
Ohun oke    = ami ohun /

Lopolopo igba, o maa n wulo fun akekoo lati lo awon ami ohun orin ti a ko sisale wonyii lati ranti awon ami ohun Yoruba.
Ohun isale = ami ohun \ = d (do)
Ohun aarin = ami ohun - = r (re)
Ohun oke.   = ami ohun / = m (mi)

Ami ohun isale: (i) konko (dododo) (ii) asa (dodo) (iii) ojo (dodo) (iv) akalamagbo (dododododo)
Ami ohun aarin: (i) aso (rere) (ii) eran (rere) (iii) sobolo (rerere)
Ami ohun oke: (i) ranti (mimi) (ii) boya (mimi) (iii) lagbaja (mimimi)
Nje O Ti Ka:

1. Foniimu Faweli Ede Yoruba


Ila Kiko Nile Yoruba (Yoruba Tribal Marks)

No comments :


“Aluwala olonginin, ogbon ati keran je ni”; asa ila kiko ni gbolohun yii n fi ogbon bawi nitori pe ogboogbon ni ila kiko gba di asa nile kaaro-o-jiire.

Orisirisi itan agboso ni o ro mo asa yii. Itan kan toka si I pea won eru nikan ni won n ko ila nile Yoruba laye atijo (awon eru oba). Amo sababi kan mu ki won fi ibinu ko ila fun eru kan gege bi ijiya fun ese re laimo pe ila ti a ko fun eru yii yoo mu un tubo rewa si i ni. Nigba ti ila naa ti so eru ohun di arewa ni oba naa ba pinnu pe oun  naa yoo ko irufe ila bee. Nigba ti oloola bere si ni ko ila fun oba, tiroratirora ni debi pe oba ohun ko le mara duro ko ila naa tan. Iru iwa yii lo bi owe Yoruba to so pe “Tita riro laa kola, amo ti o ba jinna tan nii doge”. Itan yii fi han pe bi ila kiko se di ohun amusoge lawujo awon Oduduwa niyen.

A si tun ri itan miiran to fi han pe nigba laelae, nile Yoruba, ogun ati ikonileru gbile bi owara-ojo; eyi si n ko orisirisi ipinya airotele ba awon ebi (bi ogun ati ikonileru se n ya oko ati iyawo, bee ni o n ya awon obi kuro lodo awon omo won). Eyi lo mu ki awon ebi kookan gunle orisi ila kiko gege bi ogbon idanimo ntori igbagbo Yoruba wi pe lojo eni ti o ku ati eni to sonu yoo pade ara won.

Nje ki wa ni awon idi ti Yoruba fi n ko ila? (i) fun idanimo (ii) fun oge sise (iii) fun igbelaruge asa Yoruba.

Orisirisi ni ila kiko ni ile Yoruba. Bee ni o si yato si ara won lati agbegbe kan si ekeji. Awon ila bi pele, abaja, baamu, abaja pelu baamu, gonbo, gonbo pelu baamu, keke, ture, ati bee lo ni won n ko nile Yoruba sugbon eya Yooba kookan ni o ni orisi ila tire.

Si tun se Pataki fun wa lati ranti pe eniyan ti o yan ise ila kiko laayo ni a n pe ni Oloola. Iru ise bayii si le je ajogunba tabi kiko lati inu ebi to yan an laayo.
Nje O Ti Ka:

Iro Ohun ati Ami Ohun (Yoruba Tonal Sounds and Signs)


Ifa ati Eko Imo Ijinle Saikoloji


Itoju Ara Ati Ayika (Cleanliness)

No comments :


Lati le dena arun ati aisan ni imototo fi se Pataki. Ona ti a si n gba ni imototo ni ki a se itoju ara ati ayika.
1.       Iwe wiwe wa lara ipa ti eniyan maa n ko lati toju ara. Ki a fi ose ati kan-in-kan-in ti o dara pelu girisi (ipara) fun ara ni ewa ti o ye.
2.       Eyin fifo se Pataki fun enikeni to ba few a ni imototo. Eyi se Pataki loorekoore nigba ti eniyan ba ji lowuro ati nigba ti eniyan ba fe lo sun. Burosi tabi pako irunyin ni a fi n foe yin mo.
3.       Itoju irun-ori ti wa lati igba laelae titi di oni; tokunrin tobinrin lo si maa n toju irun. Awon obinrin gbodo se irun ni kiko tabi ni didi nigba ti awon obinrin maa n ge irun won . O tun je kannpa lati maa fi omi ati ose fo irun wa.
4.       Itoju eekanna owo ati eekanna ese nipa ki a maa ge won, ki a si maa fo won lati dekun idoti to fe tabi to le farapamo sisun awon eekanna wa.
5.       Itoju aso o gbeyin ninu akitiyan lati dena arun to le kolu ara nipa ki eniyan ma wa ni imototo. Nse ni a gbodo maa fo awon aso wa pelu ose ati omi to mo.
6.       Itoju ayika (yala_ ile-igbe, ile-eko, ile-ise, tabi oja) se Pataki bakan naa. Eyi ni ko ni je ki eniyan je oye adara-lode-ma-dara-nile tabi adara-nile-ma-dara-lode. Lojoojumo ni o ye ki a maa fi igbale gba gbogbo ayika wa. A sit un gbodo maa gbon gbogbo panti ati jankariwo to so mo ile. A gbodo sa gbogbo agolo, igo-afoku, ewe ati ora tabi ohunkohun to le ko ijamba ba eniyan. A gbodo maa gba, ki a si tun maa fo oju gota ati oju-ona agbara, ki a si tun di awon ibi ti salanga ba ti fo lati dena arun ti eniyan le ko lati ipase oorun buruku. A gbodo maa se itoju ti o ye fun awon ile-iwe, ile-igbonse ati ati ayika idana. A gbodo maa ro awon oko ayika, ki a sit un ko gbogbo ohun ti ejo, efon, akeekee ati eku le farapamo si se eniyan ni ijamba jina si ayika ileegbe.
Ise imototo ko yo enikeni sile; ijoba, elegbejegbe,odo adugbo nitori pe agbajowo ni a fi n soya.
Nje O Ranti :

1. Orisirisi Oro-Ise 2

Igbeyin Lalayo N Ta (Ori Kerin)

No comments :

Ise Agbe Nise Ile Wa

Obisesan ati egbon re deyin leyin ise alakowe (a-n-so-tai-morun) leyin ti ori ti ko won yo lowo awon agbenipa ni ilu Ibadan.

Ni kete ti won pada de aba won ni won ti gbase alagbaro oko koko ni Ikoro ti o wa ni itosi Ijero.

Oruko oluko ti o ni oko koko n je Lakunle, eni ti o ni iyawo meta.

Ile ti su patapata ki Obisesan ati egbon re to de oko baba yii nitori pe won rin ibuso ti o gba won ni wakati meta.
Kaa Siwaju Sii >>>

Ore Mi lati owo Aderibigbe Morohunmubo (iran 11-15)

No comments :

(11) Iran Kokanla: Femi ati Sola se igbeyawo alarinrin won si se isinmi igbeyawo won ni Johanesibogi ni Guusu Orilede Afirika (Johannesburg, South Africa). O ra oko ayokele titun fun Sola nitori pe inu re dun gidigidi pe ni ale ojo igbeyawo, o ni o ja ibale Sola, iyawo re.

(12) Iran kejila: Sola ni oyun inu Femi si dun; eyi ati awon isele miiran ni iran kejila dale.

(13) Iran Ketala: Femi n se imurasile lati lo si London lati gba imo kun imo.

(14) Iran Kerinla: Sola so fun Kunbi nile won wi pe Femi yoo lo si London ati bee lo.

(15) Iran Karundinlogun: Iran yii so nipa bi Kunbi se lo si odo ore re ti n je Fikemi. Fikemi si mu un lo si odo babalawo leyin ti o pa iro fun un eniyan ti gba oko oun. Babalawo si fun Kunbi ni oogun ife ti yoo fi gba oko re pada.

Ore Mi lati owo Aderibigbe Morohunmubo (iran 6-10)

No comments :

(6) Iran Kefa: Ni iran yii ni a ti ri Femi ati Sola ti won lo wo sinnima “Taxi Driver” ti Ade Love se. Ni gbara ti won kuro ni sinnima, won gba ile ounje lo nibi ti Femi ti so fun Sola pe oun feran lati fi se iyawo oun; oro won si wo.

(7) Iran Keje: Ni iran yii ni a ti fi han pe Femi kii se akuse (omo Oloye Odunwo nii se). Nigba ti Kunbi mo eyi, o bere si ni ke abamo wi pe kani oun ti mo ni oun o ba ti mu Femi lore. Lati igba yii ni o ti n da orisirisi ogbon lati fa oju Femi mora.

(8) Iran Kejo: Sola n se ipalemo fun sise agunbaniro. Eyi ati awon ohun miiran ni iran kejo dale.

(9) Iran Kesan-an: Awon obi Femi ati obi Sola mo ara won, won si tibe mu ojo igbeyawo.

(10) Iran Kewaa: Femi pa ni dandan fun Sola lati dekun sise ore pelu Kunbi nitori awon iwa agabangebe ti o kun owo re. Eyi ati awon isele miiran ni iran kewaa dale.

Igbeyin Lalayo N Ta (Ori Keta)

No comments :

Ewu Ina Kii Pa Awodi

Leyin ti Obisesan gba esi idanwo abajade ile-eko Moda, oun ati egbon re (Ejire) wase lo si ilu Ibadan.

O pe, won ko rise sugbon won fi oro lo ore-egbon re. O ni ki won wa pade oun ni afemojumo ojo keji ni eba ona ile-iwosan Adeoyo lati lo si odo eni ti yoo fun won nise.

Ni afemojumo ojo keji, Obisesan ati egbon re ko si owo awon gbomogbomo agbenipa sugbon Olorun ko won yo lowo awon ajinigbe debi pe ede-aiyede be sile laarin ajinigbe ti n je Agbatiogo ati Oro-ejo.

Leyin ti Obisesan ati Ejire (egbon re) bo lowo awon ajinigbe, won ko lati wa ise nilu Ibadan: won pada si Efon lati lo maa wa ise pepeepe ti won yoo maa se.
Kaa Siwaju Sii >>>

Ore Mi lati owo Aribigbe Morohunmubo (iran 1-5)

No comments :

(1) Iran Kin-in-ni: Sola ati Kunbi pade Femi nigba ti won n rin lo ninu ogba Yunifasi. Femi beere ona gbogan ere idaraya, Sola si mu un lo ibe awon mejeeji si ti ipase eyi di ore wolewode.

(2) Iran Keji: Ori ironu ni baba Sola (iyen Kola Egbeda) wa nigba ti iyawo re wole de, o si fi oko re lokan bale lori gbogbo ohun ti n dun un lokan. Kop e lale ojo naa ni Sola de lati ile-iwe lati wa beere fun owo ise asetilewa egberun marun-un naira (N5000). Ebe Egbeda je, won mu lale ojo naa, won si lo sun; Iya Sola si la ala buburu kan.

(3) Iran Keta: Kunbi lo sile, o ba baba re ti n gbafe ninu agbala nla ile won to rewa ringindin. O beere owo lowo baba re, baba re ko besu begba ti o fi fun un ni ohun ti o n fe bi o tile je pe ko kunle ki baba re nigba ti o wole gege bi o ti ye ki ojulowo omo Yoruba ti o gbekoo se ki agbalagba. Eyi lo mu ki Nura (omo-odo awon Kunbi) ati Asogba bere si ni sapejuwe Kunbi gege bi alailekoole, oninakuna, olojukokoro, ati oniwokuwo omo.

(4) Iran Kerin: Kunbi ati Sola, ore re, wa ninu yara won ninu ogba Yunifasiti. Kunbi n ba Sola ro ejo amo Sola n fi ogboogbon ka iwe re bi se n takuroso. Won soro kan Femi; Kunbi si n je ki o ye Sola pe oun ko gba ti Femi rara nitori pe olowo ni oun maa n ta si amo sibe, Sola feran Femi pupo.

(5) Iran Karun-un: Femi so nipa Sola fun awon obi re. Eyi mu ki inu awon obi Femi tubo dun sii nitori pe won ti n reti ki Femi pinnu lati fe omobinrin miiran leyin ti Titilayo (iyawo re akoko) ti ku. Awon obi Femi tubo ki Femi laya pe awon fowo sii. Eyi mu ki Femi pinnu lati da enu ife ko Sola ati wi pe oun yoo feran lati fi Sola se iyawo oun.

Kokoro Salamo (Dinosaur Ant)

No comments :

Kokoro Salamo (Dinosaur Ant) je irufe kokoro kan ti eya re ko fi taratara wopo  ninu ipin si isori awon kokoro. Kokoro yii ni awon onimo sayensi (scientists) n pe ni Notomimesia (Nothomyrmecia) ti a tun le pe ni (dinosaur ant) tabi (dawn ant) lede Geesi.

 Ninu awon kokoro yooku, oun nikan ni awo re pupa feerefe bi ti epo-oyin (sweet honey), idi abajo si ni wi pe ohun ti o ba dun ni o maa n la_ fun apeere (oyin, osan, mongoro, iyeye, ati bee lo).

Ori igi ni kokoro salamo n gbe_ igi mongoro, igi osan, igi iyeye ati bee ko. Lara awon abuda (characteristics) miiran ti o ni ni a ti ri tita itakun (nesty cocoon) yi eyin re ka bi ti alantakun (spider). Abuda mii ni sisu bo eniyan lati ge eniyan je amo tita re kii dun eeyan to ti kokoro tanpepe, kokoro kaninkain tabi kokoro ikamudu. Abuda miiran ni pe kokoro salamo kii yara to awon kokoro bi tanpepe bee si ni kokoro salamo maa sabaa gbagbe ara re si oju kan bi ohun ti o ti ganpa.

Kokoro yii wopo ni Afirika ati orilede Osirelia ati awon agbegbe re.
Kaa Siwaju Sii>>>

Orisirisi Oro-Ise 2

No comments :

ORISI ORO-ISE
APERRE WON
1.  oro-ise akanmoruko/aigbabo
Peran: Won peran
2. oro-ise aigbabo
Ji: Tola ji isu/ Tola ji i
3. oro-ise elela
Baje: Akekoo ba aga je
4. oro-ise ailela
Gbagbe: Gbogbo won gbagbe ise
5. oro-ise asinpo
Bu + Mu: Baba bu omi mu
6. oro-ise apepada
Mo: Aye ti mo mi mo Eledumare
7. oro-ise asokunfa
So: Ailowolowo so oko di iyawo



Ankoo Faweli

No comments :
Eyi naa ni a tun mo si ijeyopo faweli ninu eko ede Yoruba. Ninu awon oro onisilebu meji ni a ti maa n se agbeyewo ankoo faweli. Idi re ni pe kii se gbogbo faweli lo le ba konsonanti kowo rin ninu oro onisilebu meji.

Ami "+" ni a fi toka ibasepo ninu tabili isale yii; nigba ti a fi ami "-" toka ainibasepo.

Bi faweli akoko ba je
Awon faweli ti o le tabi ti ko le ba ba a kegbe
a
e
ҿ
i
o
u
an
ẹn
in
ọn
un
a
+
+
+
+
+
+
+
+
-
+
+
+
e
-
+
-
+
+
-
+
-
-
+
-
-
ҿ
+
-
+
+
-
+
+
+
-
+
+
+
i
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
o
-
+
-
+
+
-
+
-
-
+
-
+
+
-
+
+
-
+
-
+
-
+
+
+
u
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-